Friday, 16 October 2015

Lựa chọn một vì sao

Mới nói chuyện với một đứa em dễ thương hay chơi với mình.

Nhân việc có một bên kia cũng khá nổi lấy bài của mình mà không đăng nguồn. Xong mình để lại lời nhắn cho bên đó nói sao các bạn không hỏi mình trước khi đăng, vì dù sao mình cũng cho mà. Nó bảo sao chị nhẹ nhàng quá vậy. Gặp người khác là lùm xùm to chuyện rồi. Nó biết những blogger khác họ chửi hay, chửi đã lắm.

Nghe mà cũng có chút chạnh lòng thoáng qua. Haha. Chạnh lòng là vì sao. Là vì không phải mình hèn mình sợ mình ngại mình không đủ can đảm để chửi. Mà thiệt ra việc chửi đó nó dễ hơn việc không chửi nhiều.

Thử nghĩ đi, khi mà bạn tức giận á, bao nhiêu cảm xúc suy nghĩ tuôn trào trong đầu bạn đúng không, bạn muốn chửi rủa la hét gào thét cho thỏa cơn giận đúng không. Đối với một người viết như mình, những lúc có cảm xúc dữ dội như tức giận hay đau đớn, automatically trong đầu mình sẽ nảy sinh bao nhiêu lời lẽ ý nghĩ sâu cay sắc sảo để phản bác làm tổn thương triệt hạ đối thủ này nọ. Chỉ cần để cảm xúc tuôn ra, mình sẽ có rất nhiều dẫn chứng lý lẽ từa lưa hột dưa để viện dẫn cho bản thân và nhằm hạ gục đối thủ. Mình là bọ cạp mà, haha. Cho nên chuyện chửi thành bài chửi hay như hát nó không hề khó.

Vấn đề là điều đó nó gây ra tác hại lâu dài. Cách hành xử đụng đâu hê đó không quan tâm tới hậu quả, hoặc đụng là bày tỏ quan điểm thái độ, đụng cái là chửi, đụng cái là cảm xúc ào ào tuôn ra, nó không phải không có bất lợi. Trước đây mình là người nóng tính, hễ gặp chuyện gì là ào ào chụp mũ chửi trước cái đã, nhiều khi gào thét ra lửa. Nên đồng nghiệp công ty cũ ai mà nói mình hiền là chết liền. Một phần vì đặc thù công việc nó như vậy.

Nhưng dần dần mình nhận thấy nó ảnh hưởng tiêu cực lên bản thân mình. Mỗi lần giận dữ, cảm nhận rất rõ như có một hòn lửa trong lồng ngực. Và khi để cảm xúc giận dữ đó bùng phát lên thành lời nói, nó không dịu xuống mà nó cháy lên, làm mình thở hồng hộc hồng hộc. Chửi xong la xong mà vẫn chưa thỏa cơn giận. Rồi lâu dần mình thấy tính cách mình thay đổi khi cứ đi theo con đường đó. Cáu gắt gắt gỏng, không nghe trước nghe sau, không để ý xem xét kỹ sự vật sự việc. Rồi nảy sinh tính thờ ơ, tâm lơ tâm lất. Từ một người nhạy cảm để ý, mình chuyển sang thái độ sống tiêu cực và mệt mỏi. Cả một thời gian dài cuộc sống đi xuống mà không nhận ra.

Rồi mình học thái cực quyền, mình học dưỡng sinh, rồi học yoga. Mình học cách sống nhẹ nhàng điềm tĩnh kiểm soát chính mình của hai anh chị dạy mình. Mình học được từ các vị thầy yoga, và từ thầy của những người thầy đó. Học để làm một người giáo viên yoga, mình biết được rằng đó là một lối sống. Một lối sống bởi vì có những quy tắc mình phải áp dụng cho chính mình. Mình biết rằng mình không thể sống một cách hàm hồ, hồ đồ, không biết trước biết sau. Việc gì cũng phải suy nghĩ cho thấu đáo, vì người, vì ta. Không thể bộc phát muốn chửi là chửi, không thể sống theo kiểu trendy xu hướng vật chất bề mặt show off bên ngoài. Phải khiêm tốn và lịch sự, phải trân trọng con người và thực hiện nếp sống giản dị, vui tươi, tích cực. 

Nhưng mà không phải vì vậy mà sống theo kiểu nhún nhường nhàn nhạt thiếu cá tính không dám thể hiện chính mình. Các thầy cô của mình là những người rất nhạy, tư duy phản biện phân tích vấn đề rất sắc sảo. Nhưng họ không bao giờ phán xét chỉ trích ai cái gì nặng nề. Khi họ không đồng ý một vấn đề gì đó, họ có cách để nói, để lý luận sao cho người khác nhận ra cái nào nên làm cái nào phù hợp và nghe hay làm theo. Mà họ không cần phải lên giọng, không cần phải la lớn chửi rủa, không cần phải quá sức thể hiện hay làm mất lòng người khác. Đó là một điều rất hay mà mình thấy cần học tập ở họ.

Phải nói là cuộc sống bây giờ hơi ồn ào và bề ngoài. Bạn đi ra đường rất nhiều người nên thành chỉ chú ý đến những ai làm nổi, ăn to nói lớn thôi. Bạn đi phỏng vấn thảo luận nhóm trong lúc xin việc bạn thấy đứa nào càng aggressive càng nói nhiều thì đứa đó càng có khả năng được đậu vào vòng trong. Bạn thấy trên mạng xã hội những người có vẻ showy khoe khoang này nọ thì lại nhận được nhiều like nhiều comment nhiều tán thưởng hơn. Những điều có ý nghĩa những thứ có giá trị lại ít ai để ý đến. Còn những thứ tầm phơ tầm phào chỉ mang tính giải trí hoặc những cái lố lăng này nọ thì lại có quá nhiều người quan tâm. 

Bạn thấy có cái gì đó sai sai ở đây. Có lẽ là phải lựa chọn. Một là bạn chạy theo trào lưu xu hướng, thể hiện bản thân để nhận được sự chú ý. Dĩ nhiên mong muốn được thể hiện bản thân, cảm giác được tôn trọng là nhu cầu của tất cả mọi người. Chuyện đó không có gì sai. Lựa chọn thứ hai là shut down toàn bộ luôn. Thiên hạ đại loạn, xã hội nhiễu nhương. Ta không muốn đi theo con đường đó. Ta độc hành, im lặng, chả cần khoe khoang, chả cần ai biết tới chuyện ta đang làm gì, thế nào. Đóng cửa, rút đầu vào mai rùa, xách bị lên núi sống, quyết tâm ở ẩn.

Mình thì hay bị rơi vào tình trạng thứ hai. Đôi khi thấy mình không hẹn mà gặp tự dưng học theo trường phái stoicism, chủ nghĩa khắc kỷ, hahaha. Nó cũng có nhiều cái bất lợi. Đi ngược dòng chảy lúc nào cũng khó. Và hình ảnh các nhà tu ở ẩn trong hang nghe có vẻ nên thơ nhưng nó thiệt sự không còn phù hợp nữa.

Lấy Lê Cát Trọng Lý làm ví dụ. Nhạc của bạn rất lạ rất thiền rất hay. Mình thiệt sự ngạc nhiên là có nhiều người thích nhạc Lý đến vậy. Mình thích từ tính cách, lối sống đến chất nhạc của bạn. Lý khác với phần lớn nghệ sĩ hiện tại. Không quan tâm thiên hạ ra sao, không làm chiêu trò tạo xì căng đan ầm ĩ. Sống và làm theo ý mình. Sáng tác một loại âm nhạc mới lạ. Nhưng có một lần anh bạn nói với mình: trước có nghe nhạc Lý, nhưng giờ ít rồi vì không có gì mới. Và đó là sự thật. Vì Lý bỏ thời gian mày mò tự làm, làm nhiều chương trình nhỏ quá. Ít có sáng tác mới hoặc có thể có nhiều sáng tác mà lại ít công bố sáng tác của mình. Dần dần người ta bỏ mà đi. Họ tìm những người ca nhạc sĩ khác có thể nhạc không hay không sâu không lạ bằng, nhưng có nhiều bài, phong phú đa dạng đáp ứng nhu cầu hằng ngày của họ. Nhạc thôi mà, giải trí thôi mà. Đôi khi cũng cần vậy.

Nhưng với tâm lý của một người làm công việc sáng tạo, mình hiểu những người làm công việc này chất chứa rất nhiều tâm sự trong mình. Họ thường xuyên lo sợ tác phẩm của mình không đủ hay. Họ thường xuyên khắt khe với chính mình và chạy theo chủ nghĩa hoàn hảo. Họ không quan trọng số lượng bằng chất lượng. Đối với họ, phải thỏa mãn chính mình hơn là chạy theo thị hiếu đám đông.

Từ cái này cần phải rút kinh nghiệm sâu sắc. Đã mang danh là người làm công việc sáng tạo thì phải liên tục tạo ra tác phẩm. Đã là người viết thì phải viết. Phải đều đặn và siêng năng. Bỏ qua những cái sợ hãi vu vơ. Phải làm cho ra tác phẩm và đưa nó ra chào mọi người. Cứ mãi im lặng trong cái vỏ ốc của mình, rồi sẽ bị bỏ rơi.

Ừ, mà mình học. Học cân bằng từ nhiều cái khác nhau. Từ lời nói của cậu em hay chơi với mình, từ phản hồi của một vài bạn khác, mình biết rằng cái mà người ta trông đợi đôi khi là sự tự do thể hiện chính mình, là cá tính mạnh mẽ, là cái tôi, là sự can đảm dám nói những điều mình nghĩ. Là một hình tượng mà họ mong đợi nhưng họ chưa thể làm được.

Nhưng dĩ nhiên mình không thể chạy theo phong trào chửi bới hay làm những trò câu like. Không có gì sai nhưng không phải style của mình. Làm kiểu đó mình không sống nổi với thầy mình, với ba má mình. Và mình cũng không khuyến khích các em trẻ hơn theo đuổi kiểu như vậy. Những người nổi tiếng, blogger, người viết, không thiếu người đanh đá chua ngoa cái tôi cá tính ngút trời. Nhưng họ từng trải, họ biết mức độ, họ có dụng ý với mỗi câu mỗi chữ. Họ đủ già dặn để xử lý kết quả kèm theo. Còn người trẻ, chưa đủ trải nghiệm, chưa đủ cảm nhận. Cứ bộc phát nói năng không suy nghĩ chém gió trước khi tìm hiểu cân nhắc kỹ càng, phát ngôn không cẩn thận trên mạng xã hội. Thì hậu quả xấu nhiều hơn tốt. Bây giờ nhiều nhà tuyển dụng họ tìm người qua Facebook. Bao nhiêu mối liên kết nó dây mơ rễ má, đôi khi đem lại hình ảnh không tốt đẹp về bản thân mình. Và những ngôn ngữ, tâm lý tiêu cực lâu dần nó ảnh hưởng, thay đổi chính mình, làm vẩn đục tâm hồn mình.

Như chuyện lấy bài mà không ghi nguồn là một chuyện hết sức phổ biến. Ở Việt Nam vấn đề bản quyền còn lỏng lẻo, nhiều người còn chưa ý thức được làm thế nào cho đúng. Dần lâu thành quen. Họ làm sai vì họ không biết. Mình chỉ cần nói cho họ biết. Đáng trách hơn là những người biết mà vẫn cố ý làm. Từ ngày trở thành người viết mình thấy rằng khó mà làm giàu bằng nghề viết ở Việt Nam vì công sức sáng tạo bị coi rẻ quá. Mà thôi chuyện này dài kỳ nói quài hông hết.

Nên là mình học. Học cách thể hiện quan điểm sao cho phù hợp vừa phải. Khi thấy cái gì không hợp lý vẫn phải lên tiếng. Nhưng nói chuyện vừa phải có trước có sau hợp lý hợp tình. Học cách xử lý khủng hoảng êm đẹp và trong im lặng. Đạp người khác xuống hay làm ai mất mặt thì mình cũng chả vui vẻ gì. Học cách hợp tác tốt, đối xử với con người tôn trọng và bình đẳng. 

Nhân đây nhớ tới một quyển sách mới ra của một tác giả mình thích. Bà kể về những nghệ sĩ gọi là tortured artist. Những nghệ sĩ này viện vào các chất kích thích, thuốc lá, rượu, ma túy, kiểu tình cảm ngang trái, những thứ không bình thường và không lành mạnh để làm chất xúc tác cho sáng tạo. Đơn cử là Jack gì gì đó tác giả của quyển du ký Trên đường. Sách của ông miêu tả chính xác cuộc đời của ổng, phóng túng, rượu ma túy và gái điếm. Ông này sau chết trẻ vì bị nghiện rượu ung thư gan gì đó. Còn có không biết bao nhiêu nghệ sĩ khác chôn vùi trong cảm xúc tiêu cực và những thứ có hại khác. Bao nhiêu người bị trầm cảm, bị chấn thương tâm lý, rồi tự tử khi đang trong giai đoạn đỉnh cao của sự nghiệp. Họ có tài, mà họ chìm quá sâu vào những thứ tồi tệ. 

Đó dĩ nhiên không phải là con đường mình sẽ chọn. Mình chọn con đường sáng sủa trong lành như những người thầy của mình. Con đường lành mạnh khỏe khoắn của những người tích cực vui vẻ, của những người quan tâm tới cái chân giá trị, tới những gì cốt lõi quan trọng ở đời. Mình hướng về một cuộc sống lạc quan tươi sáng, tu tâm tu tính nhổ cỏ cho khu vườn tâm hồn mỗi ngày. Học ở Elizabeth Gilbert, học ở John Steinbeck, học ở E. B. White, ở William Zinsser. Những con người chăm sóc nuôi dưỡng cơ thể và tinh thần, tâm hồn của mình vì mục đích sáng tạo. Mình hướng tới một môi trường, cộng đồng mà mình đã thấy. Những người có cái tâm hướng thiện, những người tốt bụng, hết lòng giúp đỡ người khác, lịch sự, chân thành và yêu thương.

Lựa chọn một vì sao sáng cho riêng chúng mình thôi. Ánh sáng ngôi sao này, soi sáng cho em và anh. Á ha.

No comments:

Post a Comment