Monday, 6 October 2014

Không biết đặt tựa gì

Dạo này mình có việc cần phải đọc rất nhiều tài liệu về lịch sử. Cũng may, nhờ những lần luyện tập qua các tác phẩm như Guns, Germs and Steel hay From dawn to decadence của Jared Diamond mà việc đọc sử của mình hiện giờ cũng khá nhanh. Cũng từ các quyển sách trên mà mình phát hiện ra rằng lịch sử thực sự thú vị hơn mình tưởng. Học sinh Việt Nam không thích lịch sử là do cách dạy, chứ nếu biết cách thì những câu chuyện kể lịch sử luôn có nét hấp dẫn riêng của chúng. Nếu ta muốn giải thích vị thế, chỗ đứng hiện tại của một dân tộc, một đất nước, thì tìm về cội nguồn lịch sử là một cách cực kỳ hữu dụng. Nhưng như học giả Nguyễn Duy Cần có cảnh báo, ta không thể dùng lịch sử để tiên đoán tương lai. Nói chung cái gì cũng chỉ có tác dụng trong những mặt nhất định, đừng quá lạm dụng bất kỳ cái gì.

Đọc sử một hồi, mình nhận ra một sự thật rằng lịch sử của một quốc gia phụ thuộc rất nhiều vào chính trị của quốc gia đó. Dĩ nhiên chuyện đó không phải là một phát hiện gì mới mẻ. Giống như không ít người trẻ khác, mình có thái độ khá hững hờ đối với chính trị. Mình chỉ thích lịch sử, văn hóa và các dân tộc thôi, mình rất chán tìm hiểu về các đảng phái, bầu cử, tư pháp lập pháp, thượng viện hạ viện và những chuyện tương tự như thế. Nhưng mà nhiều người lớn tuổi không như vậy. Khá nhiều anh chị mình quen biết quan tâm sâu sắc đến chính trị, lúc nào cũng thấy họ nói về nó, giống như bị ám ảnh vậy. Hình như càng già đi người ta càng quan tâm nhiều hơn đến chính trị thì phải. Đâu đâu cũng dễ dàng bắt gặp những người dân bất mãn với tình hình chính trị ở đất nước họ. Chỉ cần dạo Facebook là thấy thái độ tiêu cực của nhiều người Việt về vấn đề này, dù ám chỉ hay công khai, đặc biệt là nam giới. Một số người Việt từng sinh sống ở các quốc gia phát triển ca ngợi tình hình dân chủ ở Mỹ, Úc, hay Nhật chứ bản thân người bản xứ thì họ cũng chửi um lên chế độ chính trị và các chính trị gia xứ họ. Ông thầy tiếng Anh người Mỹ của mình hồi đó suốt ngày bảo tổng thống Bush ngu như bò, thời học ở Yale Bush bia rượu gái gú tùm lum, rồi còn nói cho một con khỉ lên ngồi ghế tổng thống thì chắc nó còn điều hành tốt hơn ổng. Anh dạy yoga thì hồi lâu hỏi mình biết tin Tony Abbott mới lên nắm chức Thủ tướng Úc chưa, rồi ảnh lắc đầu nói Tony chỉ là bullshit. Thật là buồn cười.

Mình thấy ở đâu cũng có ưu nhược điểm riêng của nơi đó. Chính quyền nào cũng tồi tệ, mặc dù có một vài chính phủ đỡ tệ hơn những chính phủ khác, câu này không phải của mình. Bộ máy chính quyền chỉ là công cụ cai trị của giai cấp cầm quyền nhằm phục vụ lợi ích của giai cấp đó, câu này cũng không phải của mình nốt, (tác hại của đọc nhiều là đôi khi không nhớ rõ mình đã đọc cái đó ở đâu). Ngay cả Mỹ, quốc gia được cho là tự do dân chủ nhất thế giới cũng có những mặt trái, ở Bay trong tổ chim cúc cu, ta dễ thấy cái cách mà Liên hiệp đối xử với người da đỏ như thế nào trên chính mảnh đất tổ tiên của họ để lại, thấy cái cách Liên hiệp làm với tự do, với cá tính riêng của con người. Nói chung, về vấn đề này, John Steinbeck đã đút kết lại một cách rõ ràng và gãy gọn tất cả những gì mình nghĩ: "Từ kinh nghiệm lâu năm, tôi phát hiện rằng mình ngưỡng mộ tất cả các dân tộc và căm ghét tất cả các chính phủ".

Có một lần sau khi đi bơi cả nhóm bọn mình ngồi chơi ở cà phê bệt. Câu chuyện đưa đẩy không rõ thế nào lại nhảy qua chuyện chính trị. Hai anh chàng trong nhóm, một là nhân viên lãnh sự quán Tây Ban Nha tại Tp. HCM, một là người Mỹ dạy tiếng Anh ở Sài Gòn, ngồi cãi nhau đỏ mặt tía tai xung quanh mấy chuyện quốc gia chính trị, một số người trong nhóm cũng đưa ra ý kiến, ầm ĩ cả lên. Chỉ có bên cạnh mình, một anh chàng người Armenia đang ghé chơi Sài Gòn trong hành trình vòng quanh thế giới là ngồi nhấm trà trong yên lặng. Mình quan sát, thấy anh nhìn mọi người, rồi nở một nụ cười thật rộng mở, lại hàm chứa vẻ khoan dung. Lát sau, mình hỏi sao lúc nãy không thấy mày nói gì, đàn ông tụi mày thường máu lửa mấy chuyện như vậy lắm mà. Anh chàng bảo: "ờ, không phải là tao không biết gì về những chuyện mà tụi nó đang nói, hay không hiểu cái gì đang diễn ra giữa các quốc gia trên thế giới, tao đơn giản là không dành sự quan tâm của mình vào những chuyện tranh cãi không có hồi kết như vậy. Tao đi Úc, làm kiểm lâm ở rừng quốc gia, coi rùa đẻ trứng, mày có biết tụi rùa con nhìn tuyệt như thế nào không? Tao đi New Zealand, làm việc trong một trang trại cherry, coi cái máy thu hoạch cherry và những phát triển trong nông nghiệp của họ. Tao đi châu Phi, và thấy rất nhiều người phải qua đời vì bệnh sốt rét, cái bệnh mình tưởng là đã được triệt tiêu lâu lắm rồi đúng không. Tao dành thời gian và suy nghĩ của mình cho những việc kiểu kiểu vậy, dạy tiếng Anh cho bọn trẻ con ở những nơi tao qua, bảo vệ môi trường và tuyên truyền những cách sống xanh sạch và tiết kiệm, tham gia các dự án phi lợi nhuận về văn hóa và cộng đồng. Tao chọn quan tâm đến những gì tao có thể làm để đóng góp tích cực và tạo ra thay đổi, tao không để năng lượng của mình bị cạn kiệt vì những điều tiêu cực mà tao không thể gây ảnh hưởng". Hihi, em thích anh rồi đó.

Những người lữ hành hình như thường ít quan tâm đến chính trị. Họ cũng là những người dành cho những cái như là chủ nghĩa dân tộc, tôn giáo cực đoan hay đảng phái này nọ ít sự quan tâm nhất. Có thể gọi đó là sự vô trách nhiệm không, mình không rõ. Nhưng những người lữ hành thực chất cực ít gắn mình vào những thứ cố định, những thứ thường được cho là cội rễ định hình nên một con người. Họ ít đánh giá người khác dựa trên quốc tịch của người đó, ít quan tâm liệu người đối diện theo phía dân chủ hay cộng hòa, theo đạo thiên chúa hay đạo phật. Họ ít định kiến hơn (mình nói rằng ít chứ không phải là không), nhiều yêu thương hơn. Họ thường xem họ và những người xung quanh là những linh hồn tự do, gắn kết với nhau không vì bề ngoài, vì địa vị, vì dân tộc hay địa lý hay gì gì khác. Chỉ đơn giản là những linh hồn tự do.

1 comment: