Friday, 28 February 2014

Ngôi đền của tâm trí.



Một thời gian trước, bạn bè Facebook truyền nhau hình ảnh về một cô gái trẻ với nụ cười tươi tắn duyên dáng nhưng ngoại hình quá khổ. Bạn gái này kể lại câu chuyện rằng mình bị bệnh béo phì từ nhỏ, và những người xung quanh dường như đều quan tâm quá mức đến ngoại hình của cô. Bạn bè thì trêu chọc, gia đình và người quen thì ra sức khuyên bảo, đến ngay cả cô giáo ở trường cũng đề cập đến chuyện đó: “Nếu em gầy hơn một chút thì em sẽ đẹp hơn rất nhiều.” Cô gái đã cố gắng để làm theo yêu cầu của mọi người, nhưng sau những mệt mỏi vì chuyện giảm cân, cô suy nghĩ: “Tại sao cứ phải làm theo những gì người khác khuyên bảo, tôi béo và tôi yêu cơ thể của tôi, thế là đủ.” Cô gái chụp ảnh mình mặc bikini và chia sẻ câu chuyện của mình, mục đích để cổ vũ mọi người hài lòng và yêu cơ thể mình hơn, dù cho mọi người có nói gì đi nữa.

Bạn thấy câu chuyện này thế nào? Còn mình sau khi đọc xong câu chuyện, đã nghĩ rằng, thật đáng tiếc.

Đáng tiếc là vì bạn nữ ấy lấy lý do yêu và chấp nhận cơ thể của mình để biện minh cho sự từ bỏ nỗ lực giảm cân.

Đáng tiếc là vì nếu bạn ấy có thân hình cân đối, với khuôn mặt tỏa sáng như thế, bạn sẽ có nhiều cơ hội hơn trong cuộc đời. Dù người khôn ngoan thường không đánh giá người khác qua bề ngoài, nhưng nhiều lĩnh vực cần đến ngoại hình, và không ít người sẽ từ chối cô ấy chỉ vì thân hình quá khổ.

Và đáng tiếc là vì cô gái ấy đã bỏ mặc cơ thể mình trước những nguy cơ đe dọa sức khỏe khi bị béo phì, và tạo nên quan niệm sai lầm cho các bạn trẻ về cơ thể và sức khỏe.

Mình không phản đối rằng chúng ta nên luôn luôn yêu quý cơ thể. Nhưng yêu quý bản thân không có nghĩa là chấp nhận ngoại hình béo phì, để mặc cơ thể bạn ra sao thì ra, ăn uống vô tội vạ và không làm gì để cải thiện sức khỏe. Đối với mình, yêu quý cơ thể tức là nhận thức được những hạn chế bẩm sinh và chấp nhận nó, dù chiều cao chưa đến một mét năm như mình hay hơn mét tám như bạn, dù ta có những nét cong hoàn hảo hay lỡ sinh với với một bộ xương xấu. Đối với mình, yêu quý cơ thể không cần phải là chăm sóc từng tí, tô điểm lộng lẫy hay ăn mặc thời trang, càng không nên là phẫu thuật thẩm mỹ, gọt cằm nối xương hay nâng ngực. Nếu biết yêu quý bản thân, ta đơn giản là quan tâm đến việc hàng ngày ta cho mình ăn những gì, hàm lượng dinh dưỡng thế nào, và chế độ luyện tập của ta ra sao. 

Dường như bị ám ảnh bởi quá khứ thiếu ăn, chúng ta sống trong một xã hội với một niềm tin rằng béo mập mới là mạnh khỏe. Những người đàn ông với cái bụng bia nặng trịch được cho là phương phi tốt tướng, những cô gái với cơ thể tròn trịa đẫy đà mới gọi là hấp dẫn, những đứa trẻ béo múp míp được khen đáng yêu, khỏe mạnh. “Mập mới đẹp”, hay “béo khỏe, béo đẹp” là câu cửa miệng của nhiều người. 

Nhưng đó là một quan điểm sai lầm. Mình không có vấn đề gì với những người béo (đa phần họ đều vui tính), nhưng mình ghét cái sự thừa cân. Đối với mình, béo mập không phải là biểu hiện của sự giàu có no đủ mà là dấu hiệu của bệnh tật: tim mạch, huyết áp, tai biến, tiểu đường, hô hấp, vân vân và vân vân. Rất nhiều lần, khi nhìn thấy những em bé tay chân ngấn mỡ, mình chỉ muốn mắng các ông bố bà mẹ vì đã để con mình to béo như thế. Rất nhiều lần, mình cảm thấy sợ hãi thay cho những người bạn với vòng bụng lùm xùm sau lớp áo, mà bản thân họ lại dường như chẳng quan tâm gì đến điều đó.

Ngay cả đối với những người không bị béo phì, sức khỏe của họ cũng không phải là tốt. Mình không phải là một người có sức khỏe vượt trội hay luyện tập thể dục thể thao chuyên nghiệp. Nhưng mình lo ngại trước một thực tế là có quá nhiều người xung quanh không chú trọng đúng mức đến sức khỏe, và hầu như chẳng bao giờ luyện tập. Nếu có tập thì không thật sự khoa học, không có một chương trình luyện tập thường xuyên mà chỉ là những bài tập khởi động chân tay. Những điều đó không giúp được nhiều trong việc nâng cao thể lực. 

Một điểm hạn chế nữa của người Việt là chế độ ăn uống. Các món ăn quá nhiều gia vị làm tăng thêm nguy cơ cho sức khỏe bản thân. Ai cũng biết ăn quá nhiều muối làm cơ thể tích nưới và khiến các tế bào suy giảm chức năng, nhưng người miền trung thường ăn mặn. Đường là tác nhân gây mệt mỏi, dễ cáu kỉnh và trầm cảm, mà người miền nam lại ưa ngọt. Còn người miền bắc lại chuộng thức béo, trong khi nó nguồn gốc của hàng loạt căn bệnh.

Người Việt Nam đứng đầu Đông Nam Á về mức độ tiêu thụ bia rượu.
Cứ thỉnh thoảng ta lại về một ai đó quen biết đột ngột qua đời vì đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay bệnh gan.
Tỉ lệ người mắc tiểu đường ở Việt Nam tăng nhanh nhất thế giới.

Bạn có thấy tự hào không?

Có câu nói rằng "the body is your temple", cơ thể là ngôi đền nuôi dưỡng tâm hồn bạn. Chúng ta sinh ra trên thế giới này, mỗi linh hồn đều có một sứ mệnh. Cơ thể ta, thân xác ta là nơi cư ngụ của linh hồn, của tâm trí. Và thân xác ta là phương tiện để ta thực hiện sứ mệnh của mình, truyền tải những ý tưởng của mình, chia sẻ những giá trị và giúp ích cho cuộc đời. Nếu bạn không quan tâm chăm sóc đến cơ thể và sức khỏe bản thân, làm sao bạn có thể sống một cuộc đời vui tươi hạnh phúc và hoàn thành những gì mình mơ ước. Chúng ta có thể thay đổi quần áo, nhà cửa, xe cộ, công việc, sự nghiệp, ngay cả vợ chồng. Nhưng cơ thể là thứ sẽ đi theo ta suốt cả đời mà ta không thể thay đổi được. 

Vậy mà nhìn lại xem, chúng ta đang đối xử với cơ thể của mình như thế nào? Tống vào đó nào là rượu bia, thuốc lá, cà phê. Ăn quá nhiều thịt, và lại thiếu rau quả. Thêm vào đó là những áp lực trong công việc, đau khổ trong tình yêu, khiến cơ thể của bạn thường xuyên ở trong tình trạng nhăn nhúm vì mệt mỏi, bơ phờ và kiệt sức. Với những gì bạn đang làm với bản thân trong hiện tại, liệu cơ thể của bạn có đủ sức để giúp bạn sống an vui khi tuổi già ập đếp hay không?
Cơ thể bạn sẽ chỉ cho bạn thấy những gì mà bạn đòi hỏi. 

Nếu bạn không thường xuyên luyện tập, bạn sẽ thấy tình trạng lờ đờ, thiếu năng lượng sống, thiếu động lực hiện tại là bình thường.

Nếu bạn không luyện tập, bạn sẽ không có được cảm giác hài lòng và mãn nguyện khi nhìn vào cơ thể bạn trong gương, không trải nghiệm được niềm vui sướng khi thấy vồng ngực nở căng, cơ bụng phẳng lì để lộ xương hông gọn ghẽ, thấy được sức sống căng tràn trong cơ thể đẹp đẽ của bạn.

Và nếu bạn không luyện tập, bạn sẽ không bao giờ biết được sự sảng khoái và minh mẫn của tinh thần khi cơ thể bạn đang ở trong tình trạng sung sức và hoàn hảo nhất. Bạn sẽ không thấy nguồn năng lượng tràn đầy đến nỗi dường như mọi mơ ước đều trong tầm với, như bạn có thể làm mọi thứ với "ngôi đền" của mình, như bạn có thể nâng cả trái đất bằng đôi tay mình.

Vậy nên làm thế nào để nâng cao sức khỏe?

Thứ nhất là chế độ luyện tập. Mỗi người hợp những môn khác nhau, và có chế độ riêng. Đối với mình, cách hữu hiệu nhất là kết hợp giữa các môn nhằm gia tăng sức mạnh của các cơ và sức bền cơ thể và những môn thiên về khí huyết, tinh thần. Mình đang tập xen kẽ các môn chạy bộ, bơi, yoga, thái cực quyền, hầu hết đều nhẹ nhàng, đơn giản, dễ thực hiện hàng ngày, mà tác dụng cho thấy khá lớn. Điều quan trọng và thách thức ở đây là duy trì được lịch trình tập luyện thường xuyên và lâu dài. Bởi tập thường xuyên mới giúp bạn trong việc tăng sức lực, sự dẻo dai cho cơ thể và tăng khả năng tập trung cho trí nhớ. Khi mới tập, kinh nghiệm của mình là bắt đầu thật đơn giản và nhẹ nhàng, sau đó mới tăng dần lên. Tập thể dục là để khỏe, không phải để mệt. Đừng cố quá đến nỗi đau nhức rồi những hôm sau không buồn nhúc nhích.

Thứ hai là chế độ dinh dưỡng. Theo mô hình tháp dinh dưỡng của Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ, tỉ lệ dinh dưỡng phù hợp là ngũ cốc, rau xanh, sữa và trái cây mỗi loại khoảng 20%, còn thịt chỉ nên chiếm 10% trong bữa ăn hàng ngày. Với thói quen ăn uống hiện đại, hầu hết mọi người cần giảm lượng thịt và tăng rau quả để cân đối chế độ ăn. Nếu có thể thì chuyển sang ăn chay, chỉ cần chay theo kiểu vegetarian (không ăn thịt, nhưng có thể ăn các sản phẩm từ trứng, sữa, và có thể ăn cả cá), chứ không cần phải theo kiểu vegan (chế độ ăn chay nghiêm khắc truyền thống). Lợi ích của việc ăn chay là làm cơ thể khỏe mạnh hơn, không gây cảm giác nặng nề, giúp tính khí ôn hòa. Một lợi ích khác là khi đi vệ sinh cũng khiến ta thấy nhẹ nhõm và ít bốc mùi hơn khi ăn thịt :D

Một điều cũng liên quan đến sức khỏe nhưng ít được chú trọng là sức khỏe tinh thần. Wikipedia định nghĩa sức khỏe tinh thần là tập hợp những yếu tố như sự tự tin, cách sống can đảm, điều tiết cảm xúc bản thân, có thể đối mặt với những tình huống căng thẳng, cách giữ các mối quan hệ một cách thoải mái và dễ phục hồi sau thất bại... Đây chắc chắn là một trong những resolution trong năm 2014 của mình. 


Các đất nước khác với chiến lược gia tăng sức khỏe quốc gia đã tạo nên những thay đổi lớn về thể chất và sinh lực quốc dân. Ở nước ta dù đã triển khai đề án nâng cao thể lực và tầm vóc người Việt, nhưng vẫn chưa thấy chương trình cụ thể. Mà cho dù có tiến hành đề án quốc gia cũng không bằng mỗi người tự ý thức. Nói nghe có vẻ to tát, nhưng có bao giờ bạn nghĩ rằng phát triển sức khỏe không chỉ là trách nhiệm đối với bản thân, mà còn là nghĩa vụ đối với xã hội, đất nước.

1 comment:

  1. Chị ơi, chị viết bài này lúc 1h 55 thế kia, ucngx là chưa yêu bản thân mình lắm ạ :)

    ReplyDelete